Fotoğraf peggyhr

Blog yazılarına, Facebook ve Twitter sayfalarımıza gelen bir çok yorumdan çıkarttığım bir sonuca göre çoğunluk “internetten çalışma” kavramını adwords, adsense veya e-ticaret olarak algılıyor. Bunun da yanlış bir yanı yok aslında, böyle düşünülmesi de doğal. Bu blogu okuyan veya okumayan bir çok insan için internet bir “ek iş” kaynağı.

Ancak tabii ki bizim için değil. Ama ofise veda edip, internetten istediğimiz yerde çalışmanın yolları sınırsız. Sadece reklam yapma veya ürün alıp-satma kalıplarına sığdırmak da doğru değil.

İlk olarak (ve tekrar tekrar) belirtmek istiyorum ki biz internet reklamları ile veya ürün satışı ile geçinmiyoruz. Biz firmalara hizmet veriyoruz, yani İstanbul’da olsaydık, yüz yüze görüşseydik ne yapacaksak aynen onu yapmaya devam ediyoruz. Sadece iletişim kanalımızı internet olarak belirledik ve çalışma yerlerimizi biz belirliyoruz. Hangi işleri yaptığımızla ilgili geçen sene yazdığın yazıyı burada bulabilirsiniz. Çok yakında işlerimizle ilgili yeni bir güncelleme yazısı da yazacağım.

ALTERNATİF ÇALIŞMA TARZLARI NELER OLABİLİR?

Kendi işlerimizin detayına girmeden “Elveda Ofis” demenin bazı alternatif yollarını paylaşmak istiyorum. Kendi hayat şartlarınızı göz önüne alarak bunlardan birini seçebilir, ya da kendiniz de çok farklı bir yol üretebilirsiniz.

Bu işin genelde kabul gören iki tip çalışma şekli var:

1- ÖNCEDEN BİR SÜRE ÇOK ÇALIŞIP YATIRIM YAPMAK

Birinci yol, bir kaç sene – belki de 5 sene – durmaksınızın aralıksız ve çok çalışıp para biriktirmek. Böylece biriktirdiğiniz parayı akıllıca bir şekilde değerlendirip geleceğinizi garanti altına aldıktan sonra dünyayı dolaşmaya başlayabilirsiniz.

Biriktirdiğiniz para ile daha çok kazanmak için bankaya koymak yerine güzel bir yatırım yapabilir ve paranızı çoğaltarak hayat boyunca rahat edebilirsiniz. Bu sırada kendiniz de zorlanmadan yapabileceğiniz bir iş bulabilir ve zevkle onu yapmaya başlayabilirsiniz.

Açıkçası biz bu yöntemi denedik ama pek başarılı olamadık. Evlendiğimizde kendimize 5 yıl vermiştik, bu sırada para biriktirecek ve sonra yurtdışına gidecektik ama uygulamada pek gerçekçi olmadı. Bu benim için zor bir yöntem. 5 veya 10 yıl boyunca çok çalışmasına çalıştık, ancak para biriktirme konusunda çok kararlı olmadığımız için 5 yıl sonra elimizde yatırımlık hiç para kalmadı ☺

Bir de yaşadığımız ülkenin şartlarını düşünmek gerekiyor. Gerçekten çok çalışarak hedeflediğimiz parayı biriktirebilecek miyiz? Bu gerçekçi bir hedef mi? Bu konuları iyi değerlendirmek gerek.

Eğer finansal durumunuzu yönetme konusunda başarılı tiplerdenseniz, öncelikle kendinize bir hedef belirlemeniz en iyisi.

• Kendinize para biriktirmek için ne kadar zaman veriyorsunuz?
• Aylık ne kadar harcama yapacaksınız?
• Hedefinize ulaşmak için ayda ne kadar biriktirmeniz gerekiyor?
• Arada ortaya çıkabilecek sürpriz giderleriniz ne olabilir?
• Uzun bir süre hayattan çok zevk almadan, belki de tatilsiz yaşamayı göze alıyor musunuz?

Bekar ve ailesiyle yaşayanlar için bu seçenek daha uygun görünüyor. En azından evle ilgili sabit harcamalar olmadan daha rahat para biriktirilebilir.

2- HEMEN YOLA ÇIKMAK AMA SÜREKLİ AYNI TEMPODA ÇALIŞMAK

Para biriktirmeye alternatif olarak da bizim ve çoğu kişinin yaptığı, yola hemen çıkmak ama buna karşılık sürekli aynı tempoda çalışmak. Tabii hemen istediğin yere gitme durumu güzel, ancak her ay ve sürekli olarak para kazanmak zorunda olmanın riskleri var.

Bu seçenek görüldüğü üzere daha maceralı ve daha heyecenlı ☺ Ancak belli bir iş potansiyeli yakaladığınız zaman geliriniz az çok sabitleniyor ve hayatınızı devam ettirebiliyorsunuz. Duruma göre yine çok çalışmak gerekiyor tabii, ama istediğiniz yerde olmak zevkli olduğu için moral olarak çoğunlukla iyi oluyorsunuz.

Bu kısmın soruları da şunlar:

• Gittiğim yerde aylık harcamalarım ne kadar olacak?
• Yapacağım iş ve bulacağım müşteriler ile yeterli parayı kazanabilecek miyim?
• İşim bana uzun süre para kazandıracak kadar sağlam mı?
• Ekstra harcamalarım neler olabilir?
• Bir kaç ay işler kötü giderse dayanmamı sağlayacak alternatiflerim neler olabilir (aile desteği, borç alınabilecek arkadaşlar vb.)?

Para kazandığınız yerden daha ucuz bir yerde yaşamak genelde iş konusundaki stresinizi almaya yardımcı oluyor. İşler iyi gittiğinde para da biriktirebilirseniz, ufak krizleri atlatabilir veya ekstra bir seyahat bile yapabilirsiniz.

İŞ MODELLERİ NE OLABİLİR?

Bir de kısaca her iki çalışma tarzına uygun olabilecek iş modellerinden bahsetmek istiyorum. Bunların hepsi değişik kişiler tarafından uygulanan yöntemler, bu yüzden biri sizin için uygun olabilir.

1) SEYAHAT EDERKEN PARA KAZANMAK

Eğer hem başka bir yerde yaşayacağım, hem de sürekli para kazanacağım derseniz, şu tip işler yapabilirsiniz:

a. Satış yapmak

- Drop shipping denen yöntemle bir yerden ürün tedarik edip başka bir yere satabilirsiniz. Bu işte sipariş doğrudan üreticiye gittiği için size depolama gibi bir zorunluluk getirmez. Gittiğiniz yerdeki yerel bir ürünü de satmayı deneyebilir, veya bu işte iyiyseniz, satış yapmak isteyenlere destek olabilirsiniz. Google’da “drop shipping” diye aradığınızda karşınıza sizi dünyanın her yerinden tedarikçilerle buluşturan portal siteler çıkıyor. Bu konuda bir röportajı da önümüzdeki günlerde yayınlayacağım, böylece daha detaylı bilgi alabileceğiz.

- Kendi ürettiğiniz takı, örgü veya başka şeyleri satabilirsiniz. Bu biraz yetenekle ilgili olduğundan bulunduğunuz herhangi bir yerden yapabilirsiniz. Sadece postalama maliyetlerini düşünmeniz gerekiyor. Bazen gönderim maliyeti, ürünün satış fiyatını geçebiliyor. Etsy gibi el işi eşyaları satabileceğiniz siteler mevcut.

b. Bir firma için uzaktan çalışmak

Yola çıkmadan önce anlaştığınız firma veya firmaların işlerini uzaktan yapabilirsiniz. Maaşlı ve sigortalı bir çalışan olarak işinizi yapabilir ve böylece sosyal güvencenizi de kaybetmemiş olursunuz. Freelance yapılabilecek tüm işler aslında bu modele uygundur. Sigortalı olmasa bile sözleşmeli çalışan olabilirsiniz.

Bizim müşterilerimizin büyük kısmı bu şekilde sözleşmeli çalıştığımız firmalardan oluşuyor. Böylece aylık sabit gelirimizi garanti altına alabiliyor ve her ay paniğe kapılmıyoruz. Belli sektörlerde de çalıştığımız için referans alma ve tavsiye edilme oranımız artıyor.

c. Hizmet vermek

Satış yapma maddesinin bir benzeri aslında. Burada ürün değil hizmet satıyorsunuz. Tasarım işleri, sanal koçluk, sanal asistanlık, online teknik destek gibi işler olabilir. Bunların dışında sizin becerilerinize uygun bir iş de olabilir. Kalıpların dışına çıkmak serbest, ne de olsa kendi hayatınızı yaratıyorsunuz.

2) YATIRIM YAPMAK / ORTAKLIK

Eğer girişimci ve yatırımcı özelliğiniz ağır basıyorsa şunları düşünebilirsiniz:

a. Bir işi büyütüp işletmesini devretmek – kar payı almak

Sanal olmayan bir iş kurup, becerileriniz ve networkünüz sayesinde bu işi büyütebilir, iyi bir exit* ile bu işi devredebilirsiniz. Devretmek tamamen satmak da olabilir, belli bir hissenizi tutup her yıl kar payı almak da.

Burada da kişisel bağlantılarınız, becerileriniz, girişimci ruhunuz ön planda olmalı. Bir süre boyunca sıkı çalışıp, sonunda hayallerinize kavuşabilirsiniz. Bu şekilde yaşayan bir çok aile var.

b. Bir işe dışarıdan yatırım yapmak – kar payı almak

Eğer bir işi kurmak, işletmek gibi şeyler size ağır geliyorsa ve ya daha basit olarak yapmak istemiyorsanız, birikmiş paranızla var olan bir işe ortak olabilirsiniz. Böylece siz fiziksel olarak bir şey yapmak zorunda kalmadan, düzenli gelir elde edebilirsiniz.

En azından gelirinizin bir bölümü bu yolla garanti altına almak, sizi bir takım parasal endişelerden kurtarabilir.

3) GAYRIMENKUL

Aslında pek dile getirilmese de, dünyayı dolaşan bir çok kişinin ve ailenin sabit gelirinin kaynağı bu. Genelde başka işlerden para kazandıklarını söyleseler de, sabit gelir kaynaklarının olması belli bir rahatlık yaratıyor.

İyi kira getiren bir yerde ev almak – mortgage ile olabilir

Şu an bizim bir evimiz yok. Ancak ev alsak Antalya’dan veya herhangi bir yerden değil İstanbul’dan alır ve kiraya vererek Antalya’daki (veya başka yerdeki) hayatımıza büyük destek sağlamış olurduk. Bir çok yabancının kullandığı yöntem de böyle.

Örneğin Londra’da (veya İstanbul’da) bir eviniz var. Bunun kirası ile – diyelim ki 1.500 TL. – Güney Amerika’da, Güney Afrika’da, Avustralya’da, Tayland’da ve dünyanın daha bir çok yerinde çok rahat yaşayabiliyorsunuz. Yaptığınız işlerden kazandıklarınız da ekstra oluyor ve çok rahat seyahat edebiliyorsunuz.

Bu evin yanında mortgage ile bir ev daha alıp, bunu da kiraya veriyorsunuz ve kira mortgage’dan daha yüksek olursa bunun da farkını alıyorsunuz. Beş-on sene sonra kredi borcunuz bittiğinde iki eviniz ve iki kiranız oluyor. İstanbul’da iki kira, sizi büyük şehirler dışında dünyanın herhangi bir yerinde çok rahat yaşatmaya yetiyor.

Yine uzun bir yazı oldu. Konuyla ilgili eklerinizi, yorumlarınızı ve sorularınızı bekliyorum. Böylece daha fazla ayrıntı yakalayabiliriz.

*exit: Bu kelimeyi bilerek kullandım. Son zamanlarda internet girişimlerinin artmasıyla Türkiye’de de popüler oldu. “Exit strategy”, yani “çıkış stratejisi”, bir girişime başlarken onunla sonunda ne yapmak istediğinizi belirlemeniz anlamına geliyor. İşi kurup geliştirip iyi bir yatırımcıya iyi bir fiyata satmak oldukça karlı bir exit yaptığınız anlamına geliyor. Sonra elinizdeki parayla yeni bir iş kurup yine iyi bir exit ile bunu da satabilir ve böyle böyle milyoner olabilirsiniz. Tabii piyasayı çok ama çok iyi takip etmek ve – söylemeye gerek yok – çok çalışmak şart ☺

Not: Finansal konularda çok daha detaylı bilgi, yapılabilecek işler, yöntemler ve bir çok tavsiye kitapta mevcut. Hepsini bir arada görmek isterseniz kitap sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Fotoğraf Stuck In Customs

Dün 1. Bölümünü yayınladığım rehbere devam:

Ortak Bulmak

Bir çok ortaklığın başlama nedeni bir kişinin fikir, beceri, tecrübe veya fırsat sahibi olup, diğerinin parasının olmasıdır.

Bir ortak bulmak için şu anda çok kullanılan sosyal ağlardan faydalanabilirsiniz (XING, LinkedIn, businesspartners.com, EntrepreneurConnect gibi.)

Ortaklığınızın da değişik şekilleri olabilir: Ortağınız olacak kişi belki günlük işlerin içinde yer almak ister, veya sadece aylık kardan payını almak. %50 – 50 ortak olmak isteyebilir, veya isminin hiç bir yerde geçmesini istemez ve sessiz ortak olarak kalabilir. Öncelik onun istediğini almasında olabilir; o istediğini aldıktan sonra siz kalanı alabilirsiniz. Bütün bunlara beraber karar vereceksiniz.

İŞİNİZİ KOLAYLAŞTIRACAK KONULAR

Incubators – KULUÇKA MERKEZLERİ

Kuluçka merkezleri (incubators) , kısaca küçük girişimcilerin işlerini başlatıp belli bir seviyeye gelene kadar kiraladıkları, üniversiteler ve devlet tarafından da desteklenen ortak kullanılan alanlardır. Buralar bir çok yeni girişimci için avantajlıdır.

- Kiralar normal ofislere göre çok uygundur. Bir çok şey ortak kullanıldığı için sadece kişi başı ödeme yaparsınız.

- Yönetim desteği verilir.

- Hukuki konularda destek alabilirsiniz.

- İş planlama konularında hizmet alabilirsiniz.

- Finansal konularda destek alabilirsiniz.

- Diğer iş kuranlarla bir arada olduğunuz için bağlantı ağınızı güçlendirirsiniz.

Özlem’in notu: Türkiye’de kuluçka merkezlerinden sadece bir kaç adet var, onlar da genelde tekno parkların içinde bulunuyor. Tekno parklar da devlet destekli alanlar oldukları için, eğer işiniz bilişimle ilgiliyse, bu seçeneği araştırabilirsiniz. Yurtdışında “alternatif ofis” veya “co-working” denen ortak kullanımlı özel alanların da artması iyi olurdu. Bu da yeni bir yatırım alanı olabilir, benden ipucu ☺

KREDİ ALIRKEN

Eğer son seçenek olarak banka kredisi almaya karar verdiyseniz, şu noktalara dikkat edin:

- İhtiyacınız olandan daha fazla para talebinde bulunun. Genelde bankalar istenenden daha az kredi miktarını onaylamaya meyillidir. Eğer pazarlık sonucu miktarı aşağı çekerlerse, yine siz istediğiniz paraya kavuşursunuz. Eğer pazarlıksız onay verirlerse de, biraz fazla paranız olur, bu da kimseye zarar vermez.

- Şahıs olarak kendiniz için değil, şirketiniz için kredi alın. Bu noktaya çok dikkat edin. Şahıs olarak borç altına girmekten kaçının. Limited şirketiniz varsa, şirketiniz için kredi alın.

- Bankalarla her zaman ama her zaman pazarlık edilebilir. Alabileceğiniz en düşük faiz oranı için sıkı pazarlık yapın.

- Aynı şekilde ödeyebileceğiniz en uzun vade için de pazarlık yapmayı ihmal etmeyin.

EĞİTİM

İş yapacağınız alanda illa ki üniversite bitirmiş olmanız gerekmez. Temel bir eğitim alarak kendinizi geliştirebilirsiniz.

Hatta şu anda internet üzerinden bile binlerce kaynağa erişip, yapacağınız iş hakkında en gerekli bilgileri ve tecrübeli kişilerin görüşlerini okuyabilirsiniz.

Entrepreneur, Inc. gibi dergiler ve CNNMoney.cm, BNET gibi siteler uzmanlar tarafından yazılmış yazılarla doludur. (Türkiye için Para, Capital, Businessweek gibi dergileri okuyabilirsiniz.)

TEKNOLOJİ VE ARAÇLAR

Verimlilik

Her türlü iş için mutlaka bilgisayar gerekir. Bunun için ofis programlarını almanız gerekir. Kaynağınızın bir kısmını lisanslı programlar için ayırmalısınız. Alternatif olarak Open Office ve diğer açık kaynaklı yazılımlar kullanabilirsiniz.

Muhasebe

İnternet üzerinde bütçeleme yapabileceğiniz ve finansal durumunuzu takip edebileceğiniz bir çok site var. Bunlardan bazıları çok cüzi miktarda ücret isteyebilir, bazıları ise ücretsiz araçlar sunar. Kendinize en uygununu bulmak için bir kaç tanesini denemekten zarar gelmez. Quickbooks.com, Freshbooks.com gibi siteleri inceleyebilirsiniz.

İletişim

En önemli gider kaleminiz belki de telefon ve diğer iletişim kanalları olacaktır. Bu tip harcamaları da Skype, Msn, Gtalk gibi ücretsiz programlar kullanarak en aza indirebilirsiniz. Faks için bile MyFax gibi hizmetleri kullanabilirsiniz.

Ortak Çalışma

Eğer iş bağlantılarınız ile üzerinde aynı anda çalışmanızı gerektirecek durumlar varsa, yine buna uygun programları kullanarak toplantı ve yol maliyetlerini sıfıra indirebilirsiniz. Microsoft’un SharePoint Workspace gibi programları 159 dolar gibi rakamlarla mevcut. Ücretsiz isterseniz de Google Wave uygun olabilirdi, ancak geliştirilmesi durduruldu. Bunun yerine yine de Google’ın diğer araçlarını ücretsiz olarak kullanabilirsiniz (Doc, Sites vb.)

Yeşile Önem Verin

Yaptığınız işte ne kadar çevreci düşünürseniz, maliyetleriniz de o oranda azalacaktır. Genel inancın aksine çevreye duyarlı olmak maliyetleri artırmaz, azaltır.

Örneğin, kırtasiye masraflarını azaltmak için yazıcı kullanmayabilirsiniz. Artık tüm belgeler bilgisayarda durabiliyor. Kalem, silgi gibi malzemeler de giderek daha az kullanılmaya başlandı.

Enerji tasarruflu ampul ve elektronik cihazlar kullanmak, toplantı yerine telekonferans yapmak, bir yazılım satın aldığınızda CD gönderilmesini istemek yerine internetten indirmeyi tercih etmek gibi seçenekleri gözden geçirebilirsiniz.

Viral Pazarlama

Artık herkes, müşterileriniz de dahil, sosyal ağları kullanıyor. Reklam yapmak için Facebook ve YouTube gibi siteleri kullanabilir, insanların sizin hakkınıda konuşmalarını sağlayabilirsiniz. Biraz yaratıcı olmak şart tabii.

BAZI GİRİŞİMCİLİK FİKİRLERİ

Aşağıda kısıtlı sermaye ile yapılabilecek bazı fikirler var. Bir kısmı çok bilindik fikirler, bir kısmı ise sizin için yeni olabilir:

Emlakçılık – Başlangıçta ofise bile gerek olmayabilir. Sadece satılık ve kiralık evleri takip etmek gerekli.

E-bay satışı (Türkiye’de gittigidiyor.com) – Kullanmadığınız eşyalarla başlayabilir, daha sonra kendi ürettiğiniz şeyleri satmaya başlayabilirsiniz.

Sanal asistanlık hizmetleri – İhtiyacı olanlar için belli konularda asistanlık yapabilirsiniz. Uçak bileti araştırması, satın almalar vs. de yapılabilir.

Eğitmenlik – Uzmanı olduğunuz bir konuda öğrencilere özel ders vermeye başlayabilirsiniz. Bunun için bilgilerinizi tazelemenin dışında bir şey gerekmez, yani sıfır sermaye ile yapılabilir. (Ayrıca internet üzerinden de çok rahat yapılabilecek bir iş.)

Kişisel Hizmetler – Moda danışmanlığı, alışveriş asistanı gibi kişiye özel bir hizmet verebilirsiniz.

Masaüstü Yayıncılık – Tasarımla ilgiliyseniz, eğitiminizi artırarak broşür, katalog tasarımları yapmaya başlayabilirsiniz.

Bakıcılık – Bebek veya evcil hayvan bakıcılığına başlamak için sermayeye de pek gerek yok. (Özlem’in notu: Lüks semtlerde profesyonel köpek gezdiriciliği Türkiye için çok yeni bir iş kolu. Yapanlar bayağı iyi paralar kazanıyor. Bu da benden başka bir iş ipucu )

Web tasarımı – Yine eğitim alarak yapabileceğiniz bir iş.

Forex – Kurlardaki değişim ile para kazanmanın bir yolu. Çok çok riskli. Eğer bu riski göze alabiliyorsanız ve tecrübeliyseniz bu işe girmeniz gerekir.

Bayağı uzun bir yazı oldu. Ama izlenecek yol açısından fikir verdiğinden eminim. Daha detaylı da yazılmıyor, çünkü hepimizin yapmak istediği şeyler ve becerileri farklı. Artık yaratıcılığınızı kullanıp az sermaye ile başarılı olmak size kalmış.

Sorularınız olursa lütfen yorumlar kısmına yazın.

İş ve pazarlama planı hazırlama konusunda benden yardım alabileceğinizi de belirtmek isterim. Destek sayfasından detaylara ulaşabilirsiniz.

Bir sonraki yazıda gerçek bir girişimcilik hikayesini yazacağım. Silk & Cashmere markasının kurucusu Ayşem Zamanpur’un hikayesi çok güzel ve ilham verici.

Fotoğraf * etoile

Son bir haftadır yurtdışında olduğumdan yazıları yayınlamadan biriktirmek durumunda kaldım. Gitmeden önce iki faydalı etkinliğe katıldım.

İlk etkinlik, JCI Antalya şubesinin düzenlediği “Kısıtlı Sermaye İle Girişimcilik”, orjinal adıyla “Shoestring Entrepreneur” adlı eğitim toplantısıydı. Bizim ve siz okuyucuların da büyük sermayeleri olmadığına göre ve hepimiz kısıtlı paralarla kendimize iş yaratmaya çalıştığımızdan, toplantıyı duyar duymaz “İşte tam Elveda Ofis’lik bir konu!” dedim. Yazıda verilen örneklerin hepsi internet üzerinden yapılacak işler değil, ancak girişimcilik ruhunu anlattıkları için oldukları gibi bırakıyorum.

Konuşmacı JCI Suriye’nin resmi eğitmenlerinden Dr. Nashwan Al Othman idi. Konuyla ilgili anlatımın yanı sıra biraz beyin fırtınası da yaptırdı bize.

İşte Nashwan’ın anlattıkları. Aralarda benim yorumlarım da var her zamanki gibi:

GİRİŞ:

Kısıtlı ve hiçe yakın bir sermaye ile işe başlamak ideal bir seçim olmasa da, içinizde girişimcilik ruhu varsa, istediğiniz işi gerçekleştirmek için ne gerekiyorsa yaparsınız. Bir çok yeni kurulan şirket, sahibinin arzu ettiğinden daha küçük bir sermaye ile yola çıkar, ancak bu şekilde de işler yürür ve şirket bir süre sonra büyümeye başlar.

Örneğin elinizde sadece bir kelime var: Laptop. Bununla nasıl bir girişimcilik fikri oluşturabilirsiniz? Tasarım hakkında bir şeyler biliyorsanız, laptoplara güzel desenli kılıflar üretip satabilirsiniz mesela. Önce tasarım bilginizi ve becerinizi geliştirirsiniz – unutmayın sermayeniz küçük de olsa en önemli kısmı eğitime yaptığınız harcamalardır. Daha sonra evinizde laptop kılıf veya skinleri yapıp, yakın çevrenizden başlayarak bunları satabilirsiniz. Daha sonra mağazalarla anlaşıp işinizi büyütebilirsiniz.

Veya daha değişik bir şey: Çatal-bıçak. Bunlarla yapılacak bir iş geliyor mu aklınıza? Çatal – bıçak satmak yerine, daha yaratıcı olarak, mesela gümüş çatal-bıçak takımlarını temizleme işi yapabilirsiniz. Yine bununla ilgili eğitimi aldıktan sonra, lüks semtlerdeki evlerden başlayabilirsiniz. Bir iki iş almanız, isminizin duyulması için yeterli olabilir. Bu fikri nasıl buldunuz?

BAŞARMAK MÜMKÜN

Kısıtı sermaye ile işe başlamak mümkün, fakat kolay değil. Başarılı bir başlangıç yapmak için 3 temel koşul var:

1) Doğru hareketlerle ilerlemek

2) Başkalarının parasını kullanmak

3) Tutumlu olmak

1) DOĞRU HAREKETLERLE İLERLEMEK

Bir çok yeni şirketin sermayesi ideal seviyede olmasa da, kısıtlı sermaye (shoestring) başka bir tür girişimdir. Kısıtlı sermaye ile başlamak demek, ideal seviyenin de ötesinde çok küçük bir paranın olması veya hiç sermayenin olmaması demektir. Yani gerçekten sıfırdan başlamaktır.

Ancak bu sizi korkutmasın, bunu bir çok kişi başardığı gibi, siz de başarabilirsiniz. Sadece nelerle karşılaşacağınızı iyi bilmeniz gerekir. Önünüze çıkcak engelleri bilirseniz, işinizi doğru bir şekilde yapmaya başlayabilirsiniz.

Bu konuda izlenecek 5 yol vardır:

1- Küçük başlangıçlar yapmak:

Şu anki büyük servetler de küçük başlangıçlar sayesinde elde edilmiştir.

Posta alma ve gönderme şirketi olan Lillian Vernon, şu an multimilyoner olan şirketini, evindeki mutfak masasını ilk ofisi olarak kullanarak ve sadece 2.000 dolar ile kurmuştu.

Çocuk hamuru markası olan Silly Putty’nin sahibi Peter Hodgson ise gereken yapıştırıcıyı almak için 137 dolar borç almıştı.

Starting on a Shoestring (John Wiley & Sons, 4th ed., 2002) kitabının yazarı Arnold Goldstein ise, içinde yaklaşık 100.000 dolarlık ürün bulunan ilk perakende indirim mağazasını, sadece 2.600 dolar harcayarak açmıştı.

Kısacası, başarmak için mutlaka bir yol vardır. Eğer başkaları yapıyorsa, siz de yapabilirsiniz.

2- Kötü borca karşılık iyi borç

İyi borç ile kötü borç arasındaki farkı biliyor musunuz? Eğer işe başlamak veya işinizi büyütmek için yeterli paranız yoksa, borç almak durumunda kalırsınız.

Ancak tüm borçlar kötü değildir.

Kötü borçlar yönetilemez. Ödeyemediğiniz kredi kartı borcunuz kötü bir borçtur.

Borçlarınızın sizi hayatta ileri doğru götürmesi gerekir – iş kurmak, ev almak, üniversiteye gitmek gibi. Bu tip borçlar iyi borçlardır.

İdeal olmasa da daha sonradan ödemek üzere iş kurmak için aldığınız kredi de iyi borçlara örnektir.

3- Pazara hitap etmek

Her başarılı iş, pazardaki bir ihtiyaca yanıt verir. Girişim fikriniz ne olursa olsun, çok iyi bir fikir olması gerekir.

Kısıtlı sermayesi olan girişimcilerin ikinci bir şansı nadiren olur. Aile ve arkadaşlarınızı hayalinizdeki işe destek vermelerine sadece bir kez ikna edebilirsiniz.

En iyi fikrinize yatırım yapın, yani ticari anlamda en iyi geliri getirecek olanına.

4- Yaratıcılık

Kısıtlı bir sermaye ile yaratıcı olmak zorunludur. Doğaçlama yapmak, eldekiyle idare etmek, bazen hokkabazlık yapmak, bir borcu ödemek için başkasından ödünç almak gibi şeyler kısıtlı bir bütçeyle işe başlayanlar için gereklidir.

İşinizde yardıma ihtiyacınız varsa, bir öğrenciden isteyin. Bazıları iş öğrenmek için gönüllü bile çalışabilir. Yoksa çok az bir ücret bile öğrenciyi mutlu edecektir.

Bazı programları öğrenip, başlangıçta kendi web sitenizi kendiniz yapabilirsiniz.

Parasız yardım istemekten çekinmeyin. Bir işte uzman arkadaşlarınız varsa, ufak tefek açıklarınızı kapatabilirler. İleride siz de onlar için bazı jestler yapabilirsiniz.

Bu işi başarmak için yüksek enerjiye ve yaratıcılığa sahip olmalısınız.

5- İnanç

Nortwestern Üniversitesi’nin başarılı olmuş kısıtlı sermaye girişimcileri arasında yaptığı bir araştırmada; bir çoğunun daha önceden başka iş sahibi olmadığı, çok az işletme bilgisine sahip oldukları ve yeterli paraya sahip olmasalar da işlerini kurdukları ortaya çıkmış.

Asıl olarak, korksalar da o işi yapmaları gerektiğinin farkındalarmış. Sizin de aynı güvene sahip olmanız gerekli.

Başarılı olmak için dışarıya çıkmanız, para bulmaya çalışmanız, satış yapmanız ve güvenli bir duruş sergilemeniz şart.

Eğer korkuyorsanız ve emin değilseniz, hemen durun ve vazgeçin. Emin olmadığınız bir işte devam etmeyin.

2) BAŞKALARININ PARASINI KULLANMAK

Kısıtlı sermaye ile başlangıç yapmanın iki türü vardır:

- İlki hiç borç para almadan iş kurmaktır. Genel olarak bu tip işler evde part-time olarak başlayıp zaman içinde büyüyen işlerdir. Bu tip işlerle başlanabilir, ancak hata yapma payı çok küçük olduğundan, ileride çok başarı olma olasılığı azdır.

- İkinci türde ise kendi parasını kullanmadan işe başlamak zorunda olan, varolan işini büyütmek isteyen ancak yeterli kaynağa sahip olmayan girişimciler bulunur. Bu tür girişimciler başka birilerinin parasını kullanmak zorunda kalırlar. Burada zorluk tabii ki o başka insanı bulmaktadır.

Unutmayın ki yatırımcılar için hem risk, hem de umut vaad ediyorsunuz. Riskli olan taraf, parayı almanız ve daha önce hiç denenmemiş bir işte kaybetmeniz. Umut vaad eden taraf ise, parayı almanız ve o kişileri de zengin etmeniz. Size düşen en büyük görev, ikinci durumun gerçekleşmesinin birinci durumdan daha muhtemel olduğunu ispatlamak.

Yatırımcı Bulmak

İstediğiniz parayı bulmanın da iki adımı var:

- İlki sağlam bir iş planınızın olması. Kimse sadece fikrin kendisine yatırım yapmak istemez. Ettiğiniz güzel lafları destekleyecek sayılara ihtiyacınız olacak.

Özlem’in notu: Bu nokta tam da benim bir çok yazıda üstüne basa basa belirttiklerimi doğruluyor. Herhangi bir işte önünüzü görmeniz ve destek almanız için çok basit de olsa, bir iş planına ihtiyacınız var.

Amaçlarınızı, hedeflerinizi, olabilecek riskleri ve bunlardan kurtulmanın yollarını da içeren gerçekçi bir iş planı, yatırımcılarınızı etkileyecek en büyük araçtır.

- İkinci adım ise dışarı çıkıp, kapıları çalmaya başlamak.

Muhtemelen istediğiniz parayı bulana kadar bir çok kişiyle konuşacaksınız. Önce arkadaşlarınızdan, ailenizden, iş yaptığınız kişilerden ve önceki iş arkadaşlarınızdan başlayın. Bu insanların çoğu, işinize sizin de yatırım yapmış olduğunuzu görmek isteyecektir. Yani finansal olarak siz almak istemediğiniz bir riski onlar neden alsın ki?

Eğer işe koyacak hiç paranız yoksa, bunu açıkça söyleyebilmeniz gerekir.

Sizin yatırımınızın harcayacağınız zaman, enerji ve uzmanlık olduğunu ve bunların da çok değerli olduklarını anlatın.

Eğer az da olsa yatıracak paranız varsa yatırın. Çok az bir miktar bile insanları etkileyebilir. Herkesin artık tanıdığı bilgi oyunu Trivial Pursuit’in yaratıcıları Chris Haney ve Scott Abbott, işlerini kurmak için gereken 2000 doları bir araya getirmek için 100’den fazla kişiyle konuşup, 32’sini ikna etmişlerdi.

İsteğiniz hemen olmuyorsa ümitsizliğe kapılmamaya çalışın.

- Devamı yarın –

Fotoğraf Jeremy Levine Design

Elveda Ofis, aslında yüzde yüz freelance çalışmak demek değil, bunu daha önceki yazılarda yazmıştım. Bir şirketin elemanı olarak da uzaktan çalışılabilir.

Ancak “kendi istediğimiz işi yapmak” deyince genelde bu iş freelance (yani Türkçe tabiriyle serbest çalışılan) bir iş oluyor. Şahit olduğum kadarıyla Türkiye’de freelance kavramı oturmuş değil. Ne freelance çalışanlar, ne de şirketler tarafından tam bir tanım yapılamıyor ve karşılıklı kötülemeler, tartışmalar ortaya çıkıyor. Ben de bu durumun kafamı kurcalamasından dolayı, Friendfeed sitesinde diğer freelance çalışanların tanımlarını istedim ve kendilerine şunu sordum:

Freelance çalışmayı “seçmiş” kişiler kimlerdir? Özellikleri nelerdir?

“Seçmiş” kelimesi aslında burada anahtar. Çünkü freelance çalışmak bana göre bir yaşam tarzı ve yapılan işin hakkını vermek için gerçekten bunu “seçmiş” ve hayatınızı sürekli bu işten kazanıyor olmanız gerekli.

Freelance Çalışanlar Kendilerini Tanımlıyor

Önce açıklaması: Bana gelen yanıtları ilgili başlıklar altında topladım. Her bir madde, freelance çalışmanın nasıl olması gerektiği ile ilgili yine freelance çalışanların görüşleridir. Bu nedenle maddeler arasında uslup ve anlatım farkı olabilir.

Bunlar ideal durumu yansıtıyor. Tabii ki “ama piyasa böyle değil” şeklinde argümanlar getirebilirsiniz. Benim yapmak istediğim tam da bu işin ciddiyetinde olanların “piyasadakiler”den ayrılması.

Madalyonun diğer yüzü de freelance çalışmayı düşünenlerin kendilerini hazırlamaları. Bu maddeler, düzgün bir çalışma hayatı ve sürekli gelir elde etmeyi hedefleyenlere rehberlik edebilir. Hangi alanda olursa olsun, bu işi uzun yıllar sürdürmek ve hayatınızı kendi işinizi yaparak kazanmak istiyorsanız, zor yanlarını da bilip ona göre karar vermeniz gerekir. Aşağıdaki maddeleri okuduktan sonra daha rahat karar verebileceğinizi umuyorum.

Amaç:

Freelance tanımını iyi ve doğru bir şekilde yapıp, firmaların ve işverenlerin bu konuya olan güvenlerini artırmak.

1 – Genel Çalışma Koşulları ve Motivasyon

• Freelance çalışmayı seçen kişi, yaptığı işle ilgili bilgi ve deneyime sahiptir
• Freelance çalışmayı seçen bir kişi, bilgi ve deneyimini tek bir şirket yerine birden çok şirkete hizmet vermek için kullanır.
• Freelance çalışan kişi kendini motive etmeyi başaran, disiplinli ve sürekli kendini geliştirip yenileyen, fark yaratarak içinde bulunduğu pazarda kendi başına ayakta durmayı başaran biridir.
• Freelance çalışan kişi işini en iyi yapandır, çünkü yaptığı işi sever ve konsantrasyonunu düşürecek şeylerle uğraşmaz, dolayısı ile kafası rahattır.
• Günlük çalışmaz, işine yatırım yapar, risk alır.
• Freelance çalışanların, müşterileri ile iletişimleri kesintisiz olmalıdır. Tercih edilmeleri için genel iletişim kurallarına normal bir şirkette çalışanlardan daha fazla dikkat etmelilerdir.
• Bu işte hakikaten disiplin ve kendi kendini motivasyon çok önemlidir. Her gün işe gidermişçesine yataktan belirli bir saatte kalkılmalıdır. Güne ve işe başlama saatleri belirli olmalıdır. Öyle gece sabaha kadar çalışayım gündüz de yatayım mantığı ile bu iş olmaz. Gerçekten disiplin fulltime işe göre zor yakalanır ama olmazsa olmazıdır.. Tabi bu esnada kendinizi motive edemezseniz bunların hiç biri olmaz, olamaz.
• İş yoğunluğunuzu iyi hesaplayın. Her işin bir adam/gün maliyeti vardır. Sonuçta 1 kişisiniz. Ve bir kapasiteniz var. Çok para kazanmak uğruna fazla iş almayın. Bu kez hiç birini yetiştiremezsiniz. bütün müşterileriniz şikayetçi olur. Bu da gelecekte müşteri kaybı demektir. Kapasitenizi iyi hesaplayın ve sakın ola ki aç gözlü olmayın.
• Freelance çalışan aslında işe “hasbelkader” ve “başka bir iş bulamadığı için” başlamış kişi değil, tam tersine yeterli iş deneyimi olan, işini bilen ve iyi yapan, normal bir çalışandan daha iyi işler çıkartan ve sorumluluk sahibi kişi olmalıdır.

2- Müşteriler İçin Güven Sağlama

• Şirketlerin bir freelancer’a güvenmesi için 2 temel madde var: 1. O konu hakkında bilinirliğiniz. Yani yazdığınız yazılar, verdiğiniz sunumlar ve daha önce yapmış olduğunuz başarılı ya da başarısız işler. 2. ise referanslarınız. Yani o şirkete sizi tavsiye eden kişiler.
• Başarılı bir freelancer için en gerekli özellik ise sanırım zaman yönetme konusunda beceri. Eğer verilen tarihlerde işler yetişmezse bir çalışandan daha çok başı ağrır. Ortaya çıkan iş ne kadar kaliteli olursa olsun, hem para hem de referans kaybeder.
• Freelance çalışıyorum. İşim danışmanlık. Birden fazla firma ile çalışmak gerekiyor doğal olarak ve zaman yönetimi en önemli konu. Bir firmayı diğerinden daha fazla önemsememek gerekir. İnternet sektöründe (ki çok hızlı gelişen bir sektör) danışmanlık demek kişisel gelişim konusunda da çok çalışmak demek. Her şeyi takip etmeye de zaman ayırmak gerekiyor.
• Başarılı olabilenler hep deadlinelarına 100% sadık olan ve kendisinden istenen işleri en iyi yapanlardır. Başarılı olmak isteyen birinin yapması gereken şey bu, yoksa bir kez birlikte iş yaptıkları insanlarla 2. kez iş yapamazlar ve onların kendilerine referans olmalarını bekleyemezler.
• Özellikle internet sektöründe ve innovasyon alanında çalıştığım için altını çizerek söylüyorum. İşinizde alınacak kararların “risklerini” kelimesi kelimesine müşteriniz ile paylaşın. Kararı birlikte alın. Aksi taktirde tüm sorumluluğu ve riskleri tek başınıza yüklenirsiniz. Bu da işinizin sonu olabilir.
• Müşterinizle en az haftada 1 gün toplantı yapmayı ve ilgili ekibi bu toplantıya dahil etmeyi unutmayın. Sürekli alınacak geri bildirimler hem sizi hem yaptığınız işi geliştirir. Ezbere kendi bildikleriniz ile bir yere varamazsınız. Müşterilerinizin kafasından geçenleri iyi okuyamaz ve anlayamazsanız hiç bir yere varamazsınız. Hatta ben bu toplantı meselesini sözleşmemdeki maddelere yazdım.
• Ucuz işten ağzı yanmış firmalar artışta şu anda. İşim düzgün görülsün, başım ağrımasın demeye başladılar. Yakında bu tür firmalar daha da artacak. Bir firmadan bir iş alıyorsun, düzgün çalıştığını görünce firma kendiliğinden sana iş çıkartmaya başlıyor.

3- Parasal ve Hukuki Konular

• Freelance çalışanlar, el altından iş yapanlar, underground, merdivenaltı çalışanlar değildir. Fatura da keserler, sözleşme de imzalarlar, vergi de verirler.
• Freelance çalışan adam (gerçekten işinde iyiyse zaten tanınır ki o zaman gerçekten kaliteli gerçek freelance çalışandır) faturasını da keser, sözleşmesini de imzalar, neredeyse 7/24 hizmet verir. Bir çok freelance çalışan bulabilirsiniz ama içinde gerçekten bir kaç tanesi hakkını verir. Çok geniş ve çok dar bir kesim içindedir. Ayrıca freelance çalışan adam mutlaka bir kaç şirketle de anlaşmalı çalışmaktadır.
• Zaten fatura veremezse büyük şirketlerin işlerini alması çok zor ama şahıs şirketi açıp home office çalışmak çok kolay. Öyle çalışan mühendisler bile var.

4- Çalışma Tarzı ve Uzmanlık Alanları

• Elinizdeki know-how her zaman önemli ve değerlidir. Bunun çerçevesini iyi çizmek ve ne yaptığınızı müşterinize iyi ifade etmek gerekir. Aksi taktirde bilmediğiniz alanlarda sorularla karşılaşır ve müşteriyi beklentiye sokarsınız. Mümkün olduğunca uzmanlık alanları belirlenmelidir.
• Freelance çalışan için işin yöneticisi de satışçısı da pazarlamacısı, hatta finançısı da bir noktaya kadar kendisidir. Dolayısıyla kendini bu alanlarda da belli bir seviyeye kadar geliştirmek durumundadır. Kendini aştığı durumlarda veya finansal olarak rahatsa bu işleri outsource edebilir, ama hiç bir zaman göz ardı edemez.
• Her konunun uzmanı olamazsınız. Bu nedenle mümkün olabiliyorsa bu konularda çalışan kişiler ile irtibatta olmak ve bu hizmetleri firmaya sunabilecek pozisyonda olmak önemlidir. Aksi taktirde o eksik parça tamamlanırken hiç bilmediğiniz kişi/kurumlarla çalışmanız gerekebilir ki ben bunu riskli buluyorum.
• Freelance çalışan da kendine bir ağ oluşturmalıdır tabii ki. Her zaman güveneceği, destek alabileceği diğer bir freelance veya firmayla bağlantıda olmalıdır.
• Her şeyi bilirim demeyin. Sonra patronlar sizden bilgisayar marka ve modellerini bile seçmenizi istemeye başlarlar. Yani sınırlarınızı iyi çizin. Nelerden sorumlu olduğunuzu baştan belirleyin.
• Arkanızda sağlam bir ekip oluşturun mutlaka. Her zaman işinizde B C D…. yani bolca ek planlarınız olsun. Sizin yetişemediğiniz yerde ya da eksik kaldığınız bir konuda (hele ki bu konu taahhütleriniz içerisinde ise) outsource edebilmek sizi rahatlatır. Bildiğiniz kişi ve firmalar ile çalışın daima. Müşterinizin seçmesine izin vermeyin. Seçen müşteriniz sorumlu siz olursanız ipin ucunun kaçma ihtimali vardır.
• Sınırların belirlenmesi için olabildiğince sözleşmeli çalışmak, en azından yazılı bir çalışma planı yapmak iyi oluyor.
• Markalaşmak önemlidir. Piyasada belirli bir konuda isminiz olmalıdır. Referanslarınızı iyi kullanın. Yaptığınız işleri ve projelerin başarı oranına dikkat edin. Temiz iş çok müşteri getirir.

Hepimiz Hazırladık

Maddelerimiz bunlar. Bu listenin oluşmasına katkıda bulunanların internet profilleri aşağıda. Herkese çok çok teşekkür ediyorum. İşinize bir katkısı olacaksa, kullanmaktan çekinmeyin. Firmaları da bu konularda ikna etmemiz gerekiyor Bundan sonraki çabam da bu yönde olacak.

Önümüzdeki günlerde katkı yapmak isteyenler olursa, memnuniyetle değerlendiriz.

Katkıda bulunanlar (FriendFeed profilleri ile):

Zajebiscie

Engin Bali

Aslı A.

Hakan Uygun

Jack of Hearts

Sanal Mutfak (Mert)

Emre Koz

Mehmet T. Akalın

Sedef Örsel

Sinan Duman

İbrahim Öztürkcan

Laughtear

emre

Ertuğrul Haskan

ve bendeniz Özlem Ercan

Fotoğraf williamcho

Yaz mevsimi olduğu için biraz seyahat konularına ağırlık verdiğimi daha önceki bir yazımda söylemiştim. Bugün yazacağım maddeleri Lea’nın blogunda okudum ve gerçekten küçük ama faydalı bilgiler içerdiklerini gördüm. Zaten hepsi yaşanmış sorunlardan yola çıkarak yazılmış maddeler, yani tecrübe konuşuyor ☺

Bazılarına kendi yorumlarımı da ekliyorum, böylece daha açıklayıcı olabilir.

Ne Zaman – Nereye Gitmeli

1. Seyahatlerinizde sık sık Dubai’de bir gece geçirmek durumunda mı kalıyorsunuz? Kendinize bir e-gate kartı edinerek pasaport kontrolünden ve bitmek tükenmek bilmeyen uzun kuyruklardan kurtulabilirsiniz. Eğer Dubai’den o kadar sık geçmeyi planlamıyorsanız, gümrükten ve göçmenlik bürosundan hızlıca geçmenizi sağlayacak bir karşılama hizmeti olam Marhaba’dan yararlanabilirsiniz.

Özlem’in notu: Yurtdışına hesaplı bilet alanlar bilir, genelde birden çok uçuş içeren rotaların hemen hepsi Dubai aktarmalıdır. Çoğunda da 8 saat kadar havaaalanında bekleme yapmanız gerekir. Bir de yanınızda çocuk varsa, işler tamamen karışabilir. Biz sırf bu yüzden biraz daha ödeyip direkt uçuş almıştık. Ama bütçeniz azsa, Dubai aktarmalı uçuşlar her zaman daha hesaplıdır.


2. Seyahat zamanı olarak off-season, yani fırtına, tayfun ya da muson yağmurlarının olabildiği sezon dışını seçmeniz, hava koşullarını kafaya takmıyorsanız çok iyi olabilir. Kiraladığınız ve aldığınız herşeyin fiyatları inanılmaz düşük olur ve hava da her zaman kötü çıkmaz. Biz fırtına zamanında Karayiplerde (Grenada) ve muson sezonunda Tayland’da yaşadık.

Özlem’in notu: Eğer gittiğiniz yerde uzun süre, yani bir kaç ay kalmayı planlıyorsanız, sonbahar ve kış sezonu gerçekten ideal olabilir. Denize giremeseniz de etrafı gezmek için hava daha uygun olur. Mesela Antalya’da sonbahar ve kış ayları çok daha sakin ve tenhaydı. Bir de sıcak iklimlerde fırtına sadece 1 gün sürüyor, ertesi gün güneş yine parlıyor. Sezonda geçireceğiniz bir hafta yerine, aynı bütçeyle sezon dışında bir ay geçirebilirsiniz. Dikkate almaya değer bir tavsiye.


3. Ziyaret ettiğiniz her ülkenin dilinde en temel şeyleri öğrenin. Gidince özel ders almayı planlasanız da önceden bir kaç şey bilmek iyidir. Taksi ile anlaşamamak, restoranda yemek siparişi verememek veya süpermarkette ödeme konusunda zorluk çekmek size çok zaman kaybettirebilir.


4. Gezi rehberlerinde ve internette yazan her şeye inanmayın. Örneğin her yerde Panama’da İngilizce çok yaygın olarak konuşulur diye yazsa da, gerçek öyle değil.


5. Düşündüğünüzden çok daha az eşyaya ihtiyacınız olacak. Tabii gittiğiniz yerde iş yapmak istiyorsanız ve iş kıyafetlerinizi de yanınızda götürecekseniz, durum değişir. Bunun dışında yanınızdaki şeylerin ancak dörtte birini kullanıyor olacaksınız.


6. Eğer İngilizseniz, programınızı ve seyahat planlarınızı güvenlik açısından FCO Locate sitesine kaydettirin.

Özlem’in notu: Tabii bu madde bizim için geçerli olmadığından, onun yerine kendim bir öneri yapacağım: Gittiğiniz ülkede Türk konsolosluğu ile bağlantıya geçin ve orada bulunduğunuz süreyi haber verin. Böylece herhangi bir sorun olduğunda, aranmanız ve bulunmanız kolaylaşır. Hem de tanıştığınız için, kolaylıkla yardımlarını isteyebilirsiniz.


7. Her kaldığınız yerin size uygun olmaması ve beklentilerinizi karşılamaması normaldir. Ama bu tip yerlerde neleri sevip, neleri sevmediğinizi not alırsanız, bir sonraki seyahatinizi planlarken tekrar benzer yerlere gitmeyi önlersiniz.

İletişim, Bilgisayarlar & İnternet Bağlantısı

8. Yerel bir SIM kartı aldığınızda, ambalaj kutusunu atmayın. Genelde telefon numaranız bu ambalajın üzerindedir ve hatırlamanızı kolaylaştırır


9. Eğer işinizi internet üzerinden yapıyorsanız, internet bağlantısı olmayan, ya da hemen alt katta bir internet kafe olmayan evleri kesinlikle kiralamayın.


10. Seyahatlerinizde Boingo gibi global bir wireless hizmet kullanıyorsanız, en yüksek tarifeden fiyatlandırılmadığınızı kontrol edin. Fazla ücret ödediğinizden haberiniz olmayabilir ve sonunda faturalar çok yüksek bir rakama ulaşabilir.

Özlem’in notu: Bu her zaman karşılaştığımız bir durum – özellikle Türkiye’de. En iyisi aldığınız tüm hizmetlerin bir listesini yapın, fiyat tarifenizi yazın ve faturanız gelince bir karşılaştırma yapın. Yurtdışındayken paranızın yok yere azalması hiç hoş olmaz.


11. İnternet kafelerde ve diğer wireless noktalarında internete bağlanma konusunda Mac’ler genelde PC’lere göre daha az sorunludur. Yine de hepsinin kendilerine göre kriz anları var (biz iki tipi de denedik ve Mac kullanmaya karar verdik).

Özlem’in notu: Ben de uzun süredir Mac kullanıyorum. Artık alışkanlık haline geldi sanırım, bana daha kolay geliyor.


12. Yazılım ve donanımla ilgili tüm disklerinizi yanınıza alın. Herşeyi ne zaman yeniden yüklemeniz gerekeceğini hiç bilemezsiniz.

Parasal ve mali konular

13. Yola çıkmadan önce bankanızı ve kredi kartı merkezini programınızdan haberdar edin. Böylece şüpheli kullanımdan dolayı kartlarınızın bloke edilmesini önlemiş olursunuz.

Özlem’in notu: Üst üste ve kısa aralıklarla değişik ülkelerden para çektiğiniz takdirde, bankanız bunu şüpheli hareket veya kart hırsızlığı gibi görüp önlem almak için kartınızı iptal edebilir. Yurtdışında başınıza gelebilecek en kötü durumlardan biri de bu olur herhalde. Bankanıza ve müşteri temsilcinize yazılı olarak bildirimde bulunmanız daha iyi olur.


14. Vergilerinizi geri almak için başvurduğunuzda, sözkonusu şeyleri de hemen ulaşabileceğiniz bir yerde bulundurun. Vergi memurları faturaların yanı sıra aldığınız şeyleri de görmek isteyecektir.

Özlem’in notu: Yurtdışında satın aldığınız bir çok şeyin vergisini çıkış yaparken havaalanındaki vergi ofisinden geri alabilirsiniz. Otel konaklamaları, ev kiraları, yiyecek-içecekler hariç olmak üzere, bulunduğunuz ülkeden aldığınız tüm hediyeliklerin, giysilerin, takıların vergisini geri alabilirsiniz. Bu işlem için tüm faturaları düzenli olarak biriktirin. Vergi ofisindeyken faturasını gösterdiğiniz tüm eşyaların mutlaka yanınızda olması gerekir.


15. Ülke değiştirirken para akışını en verimli şekilde yapmaya dikkat edin. Bir sonraki yerde 3 aylık kirayı peşin ödemeniz gerekirse, bayağı bir miktar harcamanız gerekebilir.

Ulaşım ve Konaklama

16. Eğer yeterli paranız varsa veya millerinizi kullanabiliyorsanız, business class uçmak her zaman daha iyidir. Bununla birlikte gelen ücretsiz havaalanı transferleri, wi-fi erişimi olan lounge’ların kullanımı ve tarih değiştime esnekliğinin olması, yerden bağımsız yaşayanlar için idealdir.

17. Uçuşları ayarlamak ve konaklama bulmak saatler sürer, bu işin ne kadar çaba gerektirdiğini hafife almayın. Eğer imkanınız ve bütçeniz varsa ilk araştırmayı başka birine yaptırmayı tercih edebilirsiniz.

Özlem’in notu: Şu anda o kadar çok seyahat rezervasyon sitesi var ki, hepsine bakmak, fiyatları karşılaştırmak, otel ayarlamak çok fazla zaman alabiliyor. Benim bir önerim de gideceğiniz yerdeki yerel bir seyahat acentasına başvurarak daha iyi fiyatlar alıp alamadıklarına bakmak. Mesela bizim Güney Afrika’da bulduğumuz acenta, THY’den bizim ve buradaki bir acentanın aldığından daha iyi fiyat almıştı. Nasıl oldu bilmiyorum.


18. Sadece internetteki fotoğraflarına bakarak kalacağınız yere karar vermekten kaçının. Özellikle uzun dönem (3 ay ve daha fazla) kalmayı düşünüyorsanız. Oraya varmadan önce tüm kiranın yarısını veya tamamını ödeyip de nefret edeceğiniz kadar kötü bir yer çıkması tam bir felaket olur.

Özlem’in notu: Bunu önlemek için bir iki gün ucuz bir otelde kalıp önce şehri gezmeniz ve kalacağınız yere daha sonra karar vermeniz öneriliyor.

İş Konuları ve Blog Yazma

19. Seyahat ettiğiniz zamanlarda yürütmeniz gereken bir işiniz ve küresel olarak hizmet verdiğiniz müşterileriniz varsa, her ay yer değişitirmek muhtemelen sizi çok sıkıştıracaktır. Yolculuk, zaman dilimi değişikliği ve yorgun olmanız müşterilerinize en iyi hizmetinizi veremeyeceğiniz anlamına gelebilir.


20. Eğer blog yazıyorsanız, taslak yazılarınızla, blogunuzdan en az bir ay önde olmayı hedefleyin. Bu şekilde internetsiz kaldığınızda, yazmak için çok meşgul ve çok yorgun olduğunuzda bir rahatlık sağlar ve işinizi sekteye uğratmadan devam ettirebilirsiniz.


21. Pazarlama aktivitelerinizin büyük bir kısmını internet üzerinden yürütecekseniz, sosyal medya kullanımı konusunda temel bilgiler edinmeniz şart. Ancak burada çok fazla zaman geçirmek de zarar verebilir. Akıllıca ve verimli kullanın, ama sosyal medya sitelerinin tüm zamanınızı yemesine izin vermeyin.


22. Saat farklarına çok dikkat edin; müşterilerinizle konuşmak için 8 saatlik zaman farkının çok önemli olmadığını düşünüyorsanız, yanılıyorsunuz çünkü gerçekten çok önemli. Biz -5, +1, +3, +7 ve +8 saatlik farklarda müşterilerimiz ile çalıştık. 8 saatlik fark bizi öldürdü diyebilirim.

Ev Ziyaretleri

23. Eve yapılan kısa süreli geri dönüşler ve ziyaretler tatil demek olmuyor; aksine ordan oraya koşuşturup herkesi görmeye zaman ayırmanız gerekiyor. Aynı hikayeleri baştan anlatıp duruyorsunuz ve ayrılma zamanı geldiğinde gerçek bir tatile ihtiyacınız oluyor.

Özlem’in notu: Yıl boyunca bir çok kez İstanbul’a gidip geldim. Gerçekten de arkadaşları, ailenin geri kalanını görmek için inanılmaz sıkı bir program yapmak gerekiyor. Neredeyse saat saat kiminle görüşeceğimi planlıyorum. Bir de yurtdışından sadece 1 haftalığına gelmiş olsak, nefes alacak zaman bulamayacağız demektir ☺


24. Seyahat bütçenize evinize yaptığınız ziyaretleri de dahil edin. Kendi şehrinize dönünde kalacak yeriniz olsa ve kira ödemeniz gerekmese bile, düşündüğünüzden daha maliyetli sonuçlanabilir. O yüzden planınızı ve bütçenizi ayarlayın.